KONULARINA GÖRE AYETLER
İnsan ve nitelikleri ile İlgili Ayetler
Kur'an'da insan ve nitelikleri ile ilgili ayetler, Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an-ı Kerim Meâli konu indeksinde 27 yerde geçer. Arapçası ve Diyanet meali aşağıda.
İnsan ve nitelikleri ile ilgili kısa ayetler
- İsra 11 İnsan hayra dua eder gibi şerre dua eder. İnsan çok acelecidir.
- Enbiya 37 İnsan çok aceleci (tez canlı) yaratılmıştır. Size yakında âyetlerimi göstereceğim. Şimdi acele etmeyin.
- A'raf 181 Yarattıklarımızdan, hakka sarılarak doğru yolu gösteren ve hak ile adaleti gerçekleştiren bir topluluk vardır.
- İsra 100 De ki: “Eğer siz Rabbimin rahmet hazinelerine sahip olsaydınız, o zaman da tükenir korkusuyla cimrilik ederdiniz. Zaten insan çok cimridir.”
- Kehf 54 Andolsun, biz bu Kur’an’da insanlar için her türlü misali değişik şekillerde açıkladık. Fakat insan tartışmaya her şeyden daha çok düşkündür.
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا وَیُشْهِدُ اللّٰهَ عَلٰى مَا فٖی قَلْبِهٖۙ وَهُوَ اَلَدُّ الْخِصَامِ٢٠٤ وَاِذَا تَوَلّٰى سَعٰى فِی الْاَرْضِ لِیُفْسِدَ فٖیهَا وَیُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَؕ وَاللّٰهُ لَا یُحِبُّ الْفَسَادَ٢٠٥ وَاِذَا قٖیلَ لَهُ اتَّقِ اللّٰهَ اَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْاِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُؕ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ٢٠٦ وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرٖی نَفْسَهُ ابْتِغَٓاءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِؕ وَاللّٰهُ رَؤُ𐻿فٌ بِالْعِبَادِ٢٠٧
İnsanlardan öylesi de vardır ki, dünya hayatına ilişkin sözleri senin hoşuna gider. Bir de kalbindekine (Sözünün özüne uyduğuna) Allah’ı şahit tutar. Hâlbuki o, düşmanlıkta en amansız olandır. O, (senin yanından) ayrılınca yeryüzünde bozgunculuk yapmağa, ekin ve nesli yok etmeğe çalışır. Allah ise bozgunculuğu sevmez. Ona “Allah’tan kork” denildiği zaman, gururu onu daha da günaha sürükler. Artık böylesinin hakkından cehennem gelir. O ne kötü yataktır! İnsanlardan öylesi de vardır ki, Allah’ın rızasını kazanmak için kendini feda eder. Allah, kullarına çok şefkatlidir.
وَاللّٰهُ یُرٖیدُ اَنْ یَتُوبَ عَلَیْكُمْ وَیُرٖیدُ الَّذٖینَ یَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ اَنْ تَمٖیلُوا مَیْلًا عَظٖیمًا٢٧ یُرٖیدُ اللّٰهُ اَنْ یُخَفِّفَ عَنْكُمْۚ وَخُلِقَ الْاِنْسَانُ ضَعٖیفًا٢٨
Allah, sizin tövbenizi kabul etmek istiyor. Şehvetlerine uyanlar ise sizin büyük bir sapıklığa düşmenizi istiyorlar. Allah, sizden (yükümlülükleri) hafifletmek istiyor. Çünkü insan zayıf yaratılmıştır.
وَمِمَّنْ خَلَقْنَٓا اُمَّةٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ یَعْدِلُونَࣖ١٨١
Yarattıklarımızdan, hakka sarılarak doğru yolu gösteren ve hak ile adaleti gerçekleştiren bir topluluk vardır.
وَمَا كَانَ النَّاسُ اِلَّٓا اُمَّةً وَاحِدَةً فَاخْتَلَفُواؕ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِیَ بَیْنَهُمْ فٖیمَا فٖیهِ یَخْتَلِفُونَ١٩
İnsanlar (başlangıçta tevhit inancına bağlı) tek bir ümmet idiler; sonra ayrılığa düştüler. Eğer (azabın ertelenmesiyle ilgili olarak ezelde) Rabbinden bir söz geçmiş olmasaydı, ayrılığa düştükleri hususlarda aralarında derhal hüküm verilir (işleri bitirilir)di.
وَلَوْ شَٓاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ اُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا یَزَالُونَ مُخْتَلِفٖینَۙ١١٨ اِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَؕ وَلِذٰلِكَ خَلَقَهُمْؕ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَاَمْلَــَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعٖینَ١١٩
Rabbin dileseydi, insanları (aynı inanca bağlı) tek bir ümmet yapardı. Fakat Rabbinin merhamet ettikleri müstesna, onlar ihtilafa devam edeceklerdir. Zaten onları bunun için yarattı. Rabbinin, “Andolsun ki cehennemi hem cinlerden, hem insanlardan (suçlularla) dolduracağım” sözü kesinleşti.
وَمَٓا اُبَرِّئُ نَفْسٖیۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبّٖیؕ اِنَّ رَبّٖی غَفُورٌ رَحٖیمٌ٥٣
“Ben nefsimi temize çıkarmam, çünkü Rabbimin merhamet ettiği hariç, nefis aşırı derecede kötülüğü emreder. Şüphesiz Rabbim çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” dedi.
وَاٰتٰیكُمْ مِنْ كُلِّ مَا سَاَلْتُمُوهُؕ وَاِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوهَاؕ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌࣖ٣٤
O, istediğiniz şeylerin hepsinden size verdi. Eğer Allah’ın nimetlerini saymaya kalkışsanız sayamazsınız. Şüphesiz insan çok zalimdir, çok nankördür.
وَیَدْعُ الْاِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَٓاءَهُ بِالْخَیْرِؕ وَكَانَ الْاِنْسَانُ عَجُولًا١١
İnsan hayra dua eder gibi şerre dua eder. İnsan çok acelecidir.
وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِی الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ اِلَّٓا اِیَّاهُۚ فَلَمَّا نَجّٰیكُمْ اِلَى الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْؕ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُورًا٦٧
Denizde size bir sıkıntı dokunduğunda bütün taptıklarınız (sizi yüzüstü bırakıp) kaybolur, yalnız Allah kalır. Fakat sizi kurtarıp karaya çıkarınca yüz çevirirsiniz. Zaten insan çok nankördür.
قُلْ لَوْ اَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَٓائِنَ رَحْمَةِ رَبّٖٓی اِذًا لَاَمْسَكْتُمْ خَشْیَةَ الْاِنْفَاقِؕ وَكَانَ الْاِنْسَانُ قَتُورًاࣖ١٠٠
De ki: “Eğer siz Rabbimin rahmet hazinelerine sahip olsaydınız, o zaman da tükenir korkusuyla cimrilik ederdiniz. Zaten insan çok cimridir.”
وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فٖی هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍؕ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَیْءٍ جَدَلًا٥٤
Andolsun, biz bu Kur’an’da insanlar için her türlü misali değişik şekillerde açıkladık. Fakat insan tartışmaya her şeyden daha çok düşkündür.
خُلِقَ الْاِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍؕ سَاُرٖیكُمْ اٰیَاتٖی فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ٣٧
İnsan çok aceleci (tez canlı) yaratılmıştır. Size yakında âyetlerimi göstereceğim. Şimdi acele etmeyin.
اَوَلَمْ یَتَفَكَّرُوا فٖٓی اَنْفُسِهِمْࣞ مَا خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَٓا اِلَّا بِالْحَقِّ وَاَجَلٍ مُسَمًّىؕ وَاِنَّ كَثٖیرًا مِنَ النَّاسِ بِلِقَٓائِ𐻾 رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ٨
Onlar, kendi nefisleri(nin yaratılış incelikleri) hakkında hiç düşünmediler mi? Hem Allah, gökler ile yeri ve ikisi arasındakileri ancak hak ve hikmete uygun olarak ve belirli bir süre için yaratmıştır. Şüphesiz insanların birçoğu Rablerine kavuşacaklarını inkâr ediyorlar.
وَاِذَٓا اَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَاؕ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ اَیْدٖیهِمْ اِذَا هُمْ یَقْنَطُونَ٣٦
İnsanlara bir rahmet tattırdığımız zaman ona sevinirler. Eğer kendi işledikleri şeyler sebebiyle başlarına bir kötülük gelirse, bir de bakarsın ki ümitsizliğe düşerler.
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْتَرٖی لَهْوَ الْحَدٖیثِ لِیُضِلَّ عَنْ سَبٖیلِ اللّٰهِ بِغَیْرِ عِلْمٍۙ وَیَتَّخِذَهَا هُزُوًاؕ اُو𐻾لٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهٖینٌ٦
İnsanlardan öylesi vardır ki, bilgisizce Allah yolundan saptırmak ve o yolu eğlenceye almak için, eğlencelik asılsız ve faydasız sözleri satın alır. İşte onlar için aşağılayıcı bir azap vardır.
اَلَمْ تَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِی السَّمٰوَاتِ وَمَا فِی الْاَرْضِ وَاَسْبَغَ عَلَیْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةًؕ وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یُجَادِلُ فِی اللّٰهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُنٖیرٍ٢٠
Göklerde, yerde ne varsa hepsini Allah’ın sizin hizmetinize verdiğini ve açıkça yahut gizlice üzerinizdeki nimetlerini tamamladığını görmediniz mi? Yine de insanlar arasında, hiçbir bilgisi, yol göstericisi ve aydınlatıcı bir kitabı olmadan Allah hakkında tartışıp duranlar vardır.
فَاِنْ اَعْرَضُوا فَمَٓا اَرْسَلْنَاكَ عَلَیْهِمْ حَفٖیظًاؕ اِنْ عَلَیْكَ اِلَّا الْبَلَاغُؕ وَاِنَّٓا اِذَٓا اَذَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً فَرِحَ بِهَاؕ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ اَیْدٖیهِمْ فَاِنَّ الْاِنْسَانَ كَفُورٌ٤٨
Eğer yüz çevirirlerse (bilesin ki), biz seni onlara bekçi göndermedik. Sana düşen, sadece tebliğdir. Gerçekten biz insana katımızdan bir rahmet tattırdığımızda ona sevinir; ama elleriyle yaptıkları işler yüzünden onlara bir kötülük dokunursa, o zaman da insan pek nankördür.
وَجَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبَادِهٖ جُزْءًاؕ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُورٌ مُبٖینٌؕ١٥
Böyle iken (“melekler Allah’ın kızlarıdır” demek suretiyle) kullarından bir kısmını O’nun parçası saydılar. Şüphesiz insan apaçık bir nankördür.
اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًاۙ١٩ اِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًاۙ٢٠ وَاِذَا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعًاۙ٢١ اِلَّا الْمُصَلّٖینَۙ٢٢ اَلَّذٖینَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ دَٓائِمُونَࣕ٢٣
Şüphesiz insan çok hırslı ve sabırsız olarak yaratılmıştır. Kendisine kötülük dokunduğu zaman sızlanır. Ona bir hayır dokunduğunda da eli sıkıdır. Ancak, namaz kılanlar başka. Onlar, namazlarına devam eden kimselerdir.
اِنَّا خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ اَمْشَاجٍࣗ نَبْتَلٖیهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمٖیعًا بَصٖیرًا٢ اِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبٖیلَ اِمَّا شَاكِرًا وَاِمَّا كَفُورًا٣
Şüphesiz biz insanı, karışım hâlindeki az bir sudan (meniden) yarattık ve onu imtihan edeceğiz. Bu sebeple onu işitir ve görür kıldık. Şüphesiz biz onu (ömür boyu yürüyeceği) yola koyduk. O bu yolu ya şükrederek ya da nankörlük ederek kat eder.
قُتِلَ الْاِنْسَانُ مَٓا اَكْفَرَهُؕ١٧ مِنْ اَیِّ شَیْءٍ خَلَقَهُؕ١٨ مِنْ نُطْفَةٍؕ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُۙ١٩
Kahrolası (inkârcı) insan! Ne nankördür o! Allah, onu hangi şeyden yarattı? Az bir sudan (meniden). Onu yarattı ve ona ölçülü bir şekil verdi.
یَٓا اَیُّهَا الْاِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرٖیمِۙ٦ اَلَّذٖی خَلَقَكَ فَسَوّٰیكَ فَعَدَلَكَۙ٧
Ey insan! Seni yaratan, şekillendirip ölçülü yapan, dilediği bir biçimde seni oluşturan cömert Rabbine karşı seni ne aldattı?
فَاَمَّا الْاِنْسَانُ اِذَا مَا ابْتَلٰیهُ رَبُّهُ فَاَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَیَقُولُ رَبّٖٓی اَكْرَمَنِؕ١٥ وَاَمَّٓا اِذَا مَا ابْتَلٰیهُ فَقَدَرَ عَلَیْهِ رِزْقَهُ فَیَقُولُ رَبّٖٓی اَهَانَنِۚ١٦ كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْیَتٖیمَۙ١٧ وَلَا تَحَٓاضُّونَ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكٖینِۙ١٨ وَتَاْكُلُونَ التُّرَاثَ اَكْلًا لَمًّاۙ١٩ وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّاؕ٢٠
İnsan ise; Rabbi onu deneyip de kendisine ikramda bulunduğunda, ona bol bol nimetler verdiğinde, “Rabbim bana ikram etti” der. Ama onu deneyip rızkını daraltınca da, “Rabbim beni aşağıladı” der. Hayır, Hayır! (Siz ikram bekliyorsunuz, fakat kendiniz) yetime ikram etmiyorsunuz. Yoksulu yedirmek konusunda birbirinizi teşvik etmiyorsunuz. Haram helâl demeden mirası alabildiğine yiyorsunuz. Malı da pek çok seviyorsunuz.
لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ فٖی كَبَدٍؕ٤
Sen bu beldedeyken bu beldeye (Mekke’ye), babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin ederim ki, biz insanı bir sıkıntı ve zorluk içinde (olacak ve bunlara göğüs gerecek şekilde) yarattık.
كَلَّٓا اِنَّ الْاِنْسَانَ لَیَطْغٰىۙ٦ اَنْ رَاٰهُ اسْتَغْنٰىؕ٧
Hayır, insan kendini yeterli gördüğü için mutlaka azgınlık eder.
وَالْعَادِیَاتِ ضَبْحًاۙ١ فَالْمُورِیَاتِ قَدْحًاۙ٢ فَالْمُغٖیرَاتِ صُبْحًاۙ٣ فَاَثَرْنَ بِهٖ نَقْعًاۙ٤ فَوَسَطْنَ بِهٖ جَمْعًاۙ٥ اِنَّ الْاِنْسَانَ لِرَبِّهٖ لَكَنُودٌۚ٦
Soluk soluğa süratle koşan, (koşarken ayaklarını) vurarak ateş çıkaran, sabah erkenden baskın yapan, orada tozu dumana katan ve düşman topluluğunun ortasına dalan atlara andolsun ki, insan gerçekten Rabbine karşı pek nankördür. Hiç şüphesiz buna kendisi de şahittir. Hiç şüphesiz o, mal sevgisi sebebiyle çok katıdır.
وَالْعَصْرِۙ١ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفٖی خُسْرٍۙ٢ اِلَّا الَّذٖینَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ٣
Andolsun zamana ki, insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak, iman edip de sâlih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka (Onlar ziyanda değillerdir).
Meâl ve konu indeksi: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meâli.

TANE TANE KURAN UYGULAMASI · ÜCRETSİZ
İnsan ve nitelikleri ile ilgili ayetleri Tane Tane Kuran'da oku
Konunun âyetlerini uygulamada tek tek kaydır; her âyette Arapçası, iki meal ve tefsir. Ücretsiz.
Diğer konular
- Cuma ile ilgili ayetler
- Namaz ile ilgili ayetler
- Allah ile ilgili ayetler
- Kadir Gecesi ile ilgili ayetler
- Ramazan ile ilgili ayetler
- Oruç ile ilgili ayetler
- Alkol ve İçki ile ilgili ayetler
- Kurban ile ilgili ayetler
- Dua ile ilgili ayetler
- Zina ile ilgili ayetler
- Faiz ile ilgili ayetler
- Evlilik ile ilgili ayetler